Rtv Pendimi

BAJRAMI – RREGULLA DHE DISPOZITA

  1. Bajrami është rit islam, në të paraqiten pamjet e nënshtrimit dhe përuljes ndaj Allahut si dhe shumë nga kuptimet shoqërore dhe shpirtërore.
  2. NĂ« arabisht Bajrami quhet ‘Id, qĂ« do tĂ« thotĂ« se kthehet dhe pĂ«rsĂ«ritet, dhe pĂ«r çdo vit kthehet i ripĂ«rsĂ«ritur me gĂ«zim. Po ashtu thuhet se Ă«shtĂ« emĂ«rtuar me kĂ«tĂ« emĂ«r me shpresĂ« qĂ« ajo (festa) t’i pĂ«rsĂ«ritet atij qĂ« e pĂ«rjetoi. ËshtĂ« emĂ«rtim i tubimit vjetor qĂ« pĂ«rsĂ«ritet nĂ« formĂ« tĂ« zakonshme.
  3. Festat janë rite që gjenden te çdo popull dhe festimi i tyre ndërlidhet me instinktin dhe natyrshmërinë e ngulitur në shpirtin e njeriut. Njerëzit në festa tubohen dhe e paraqesin gëzimin dhe lumturinë.
  4. Festat tona janĂ« pĂ«rmendje tĂ« Allahut dhe gĂ«zim me begatinĂ« e Allahut: “Thuaj: “Me dhuntinĂ« e Allahut dhe mĂ«shirĂ«n e Tij – vetĂ«m me kĂ«to le tĂ« gĂ«zohen! Kjo Ă«shtĂ« mĂ« e mirĂ« se ajo qĂ« grumbullojnĂ«.” (Junus: 58.), ndĂ«rsa festat e tĂ« tjerĂ«ve janĂ« idhujtari, femohim dhe mĂ«katim.
  5. Festat tona janë statike, të caktuara me argument nga Allahu, prandaj myslimanët në dynja nuk festojnë përveç tri festave:

– Festa qĂ« pĂ«rsĂ«ritet pĂ«r çdo javĂ«, kjo Ă«shtĂ« dita e xhumasĂ«.

– Dy festa qĂ« vijnĂ« pĂ«r çdo vit nga njĂ« herĂ«, ato janĂ« FitĂ«r Bajrami dhe Kurban Bajrami.

Enesi, Allahu qoftĂ« i kĂ«naqur me tĂ«, pĂ«rcjell se kur erdhi i DĂ«rguari i Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, nĂ« Medine, i gjeti banorĂ«t e saj duke i festuar dy festa, nĂ« tĂ« cilat argĂ«toheshin dhe dĂ«freheshin, dhe ju tha: “ÇfarĂ« festa janĂ« kĂ«to?!” – I thanĂ«: “ NĂ« periudhĂ«n para Islamit i festonim kĂ«to dy festa dhe argĂ«toheshim nĂ« to!” – I DĂ«rguari i Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, tha: “Allahu jua zĂ«vendĂ«soi kĂ«to dy festa me dy tĂ« tjera mĂ« tĂ« mira se kĂ«to, Kurban Bajramin dhe FitĂ«r Bajramin.”[1]

  1. Festat e myslimanĂ«ve janĂ« nga ritet e Allahut qĂ« duhet tĂ« ngjallen, tĂ« kuptohet synimi i tyre dhe tĂ« ndihet kuptimi i tyre. Fjala e tĂ« DĂ«rguarit tĂ« Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«: “Çdo popull i ka festat e veta dhe kjo Ă«shtĂ« festa jonĂ«â€[2], aludon nĂ« atĂ« se myslimanĂ«t i kanĂ« dy festa, jo mĂ« shumĂ«, dhe atyre nuk u lejohet t’u pĂ«rngjasojnĂ« jobesimtarĂ«ve dhe idhujtarĂ«ve nĂ« diçka qĂ« Ă«shtĂ« e veçantĂ« pĂ«r festat e tyre.
  2. Festat e myslimanëve janë që të afrojnë tek Allahu. Në to madhërohet Allahu, paraqitet gëzimi dhe lumturia për begatinë e dhënë dhe si festa janë të lidhura ngushtë me adhurime të mëdha.
  3. Fitër Bajrami vjen me përfundimin e muajit të agjërimit dhe të teravive, a Kurban Bajrami bie në mes të riteve të mëdha të haxhit dhe para tij është dita e Arafatit, dita më e mirë nga të gjitha ditët e vitit. Të dyja festat janë të lidhura me një shtyllë prej shtyllave të Islamit, që nënkupton se festat tona vijnë pas përfundimit të adhurimit të Allahut, Zotit të botëve.
  4. Një nga veprat e mëdha të ditës së Fitër Bajramit është nxjerrja e zekatit të fitrit para se të falet namazi i Bajramit. Zekati i fitrit është pastrim për agjëruesin dhe ushqim për të varfrin.[3]
  5. Ndalohet agjërimi në ditën e Bajramit, duke u bazuar në hadithin që e përcjell Ebu Seid el-Hudrij, Allahu qoftë i kënaqur me të, se i Dërguari i Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, ndaloi të agjërohet këto dy ditë, dita e Fitër Bajramit dhe dita e Kurban Bajramit.[4]
  6. NjĂ« ndĂ«r sunetet e mĂ«dha tĂ« ditĂ«s sĂ« Bajramit Ă«shtĂ« tekbiri. Allahu tha: “Ai dĂ«shiron qĂ« ta plotĂ«soni numrin e ditĂ«ve tĂ« agjĂ«rimit dhe qĂ« ta madhĂ«roni Allahun (nĂ« fund tĂ« agjĂ«rimit), pĂ«r shkak se ju ka drejtuar nĂ« rrugĂ« tĂ« drejtĂ« e qĂ« ta falĂ«nderoni AtĂ«.” (El-Bekare: 185)
  7. Ligjërohet tekbiri i papërcaktuar[5] në Fitër Bajram, prej perëndimit të diellit të natës së Bajramit e deri kur imami del për ta falur namazin.[6]
  8. Tekbiri në Kurban Bajram është i papërcaktuar dhe i përcaktuar:

Tekbiri papërcaktuar shqiptohet në çdo kohë, çdo  gjendje dhe çdo vend, dhe përfundon ditën e katërt të Bajramit me perëndimin e diellit.

Tekbiri përcaktuar shqiptohet pas namazeve farz. Fillon prej namazit të sabahut në ditën e Arafatit e deri në ditën e katërt të Bajramit pas farzit të namazit të ikindisë.

  1. Prej formave tĂ« tekbirit qĂ« pĂ«rcillen prej tĂ« parĂ«ve tanĂ«: “Allahu ekber, Allahu ekber, la ilahe il-lallahu uallahu ekber, Allahu ekber, ue lil-lahi elhamd.” ËshtĂ« pĂ«rcjellĂ« edhe me tri tekbire d.m.th. tri herĂ« tĂ« shqiptohet Allahu ekber.

Prej formave tĂ« tjera qĂ« pĂ«rcillen Ă«shtĂ« edhe: “Allahu ekber kebiren, Allahu ekber kebiren, Allahu ekber ue exhel’l, Allahu ekber ue lilahi el hamd”

Dhe disa nĂ« fund e shtuan edhe shtojcĂ«n: “Allahu ekberu ala ma hadana”

  1. Prej sunetit Ă«shtĂ« qĂ« tekbiri tĂ« shqiptohet me zĂ« tĂ« lartĂ«, ngase nĂ«pĂ«rmjet tyre paraqiten ritet e Islamit dhe rikujtohet tjetri. PĂ«lqehet qĂ« njerĂ«zit tĂ« bĂ«jnĂ« tekbir nĂ« ditĂ«n e Bajramit, nĂ« xhami dhe nĂ« shtĂ«pitĂ« e tyre dhe nĂ«pĂ«r rrugĂ«, qofshin udhĂ«tarĂ« apo vendasĂ«.[7] PĂ«rcjell el-Farjabij me zinxhir tĂ« vĂ«rtetĂ« prej Ebu Abdurrahman es-Sulemij se ka thĂ«nĂ«: “GjatĂ« FitĂ«r Bajramit ishin mĂ« tĂ« zĂ«shĂ«m me tekbir sesa gjatĂ« Kurban Bajramit.”
  2. Unanimisht nuk ligjërohet tekbiri kolektiv, ku një grup njerëzish e fillojnë së bashku dhe e mbarojnë së bashku me një zë të vetëm nga fillimi e deri në fund, apo ndahen në dy grupe dhe njëri grup bën tekbir e tjetri i përgjigjet dhe i përsërit fjalët e grupit të parë. Kjo formë është e re në fe dhe bie në kundërshtim me udhëzimin e të parëve tanë të mirë.

Mënyra e drejtë është që tekbiri të bëhet individualisht dhe nëse ndodh që zërat të përputhen në mes vete, kjo nuk është problem nëse bëhet pa qëllim.

  1. Prej udhĂ«zimit tĂ« DĂ«rguarit tĂ« Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, nĂ« ditĂ«n e Bajramit ishte rregullimi, zbukurimi dhe parfumosja dhe veshja e rrobave tĂ« reja, prandaj edhe pĂ«lqehet pĂ«r burrat t’i veshin rrobat mĂ« tĂ« bukura qĂ« i kanĂ« nĂ« posedim.
  2. Gruaja duhet tĂ« pĂ«rkujdeset qĂ« tĂ« dalĂ« e mbuluar sipas rregullave fetare dhe tĂ« mos veshĂ« rroba tĂ« zbukuruara gjatĂ« daljes sĂ« saj pĂ«r te faltorja e Bajramit, bazuar nĂ« fjalĂ«t e tĂ« DĂ«rguarit tĂ« Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, i cili tha: “GratĂ« le tĂ« dalin (pĂ«r nĂ« xhami), mirĂ«po jo tĂ« zbukuruara.”[8] D.m.th. le tĂ« dalin me rrobat e tyre tĂ« zakonshme dhe jo rroba tĂ« lakuriqĂ«sisĂ« dhe tĂ« mos dalin nĂ« rrugĂ« tĂ« parfumosura, kurse burri nuk duhet tĂ« harrojĂ« se ai Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r familjen e tij dhe se ai do ta japĂ« llogarinĂ« para Allahut pĂ«r kopenĂ« e tij.
  3. Nga rregullat dhe etika e Bajramit Ă«shtĂ« qĂ« myslimani t’ia urojĂ« festĂ«n myslimanit me urim tĂ« bukur qĂ« pĂ«rmban fjalĂ« tĂ« bukura dhe tĂ« lejuara, çfarĂ«do qofshin ato. Kjo Ă«shtĂ« nga virtytet e larta tĂ« moralit dhe nga shfaqja e mirĂ«sive shoqĂ«rore nĂ« mes tĂ« myslimanĂ«ve, si p.sh. urimi i njĂ«ri-tjetrit me fjalĂ«n: “Allahu na i pranoftĂ« neve dhe juve (adhurimet dhe veprat e mira)”, apo “Urime Bajramin”, dhe tĂ« ngjashme me to nga fjalĂ«t e lejuara pĂ«r urim.

ShokĂ«t e Pejgamberit, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, kur takoheshin ditĂ«n e Bajramit ia uronin njĂ«ri-tjetrit duke thĂ«nĂ«: “Allahu na i pranoftĂ« neve dhe juve (adhurimet dhe veprat e mira).”[9]

  1. Namazi i Bajramit është nga ritet e mëdha të fesë. Për burrat të falet namazi është detyrim, sipas mendimit më të saktë të dijetarëve, sepse Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, urdhëroi që të falet, dhe pas vdekjes së tij katër halifët e vazhduan të njëjtën traditë.
  2. Koha e namazit të Bajramit fillon me ngritjen e diellit nga horizonti sa një shtizë, derisa të arrijë në zenit. Preferohet që në Fitër Bajram namazi të vonohet disa minuta,[10] kurse të përshpejtohet në Kurban Bajram[11], duke e ndjekur traditën e Profetit, lavdërimi dhe paqja e Allahut qofshin për të.
  3. PĂ«lqehet qĂ« trupi tĂ« pastrohet pĂ«r namaz tĂ« Bajramit, siç pĂ«rcillet nga Seid ibĂ«n el-Musejib, Allahu e mĂ«shiroftĂ«, i cili tha: “Veprat qĂ« pĂ«lqehen nĂ« ditĂ«n e Bajramit janĂ« tri: tĂ« ecurit nĂ« kĂ«mbĂ« deri nĂ« faltoren e Bajramit, ngrĂ«nia para daljes nga shtĂ«pia pĂ«r nĂ« faltore dhe pastrimi i trupit.”

Më mirë është që koha e pastrimit të jetë pas namazit të sabahut, po edhe nëse pastrohet para sabahut, bën dhe nuk është problem.

  1. Prej suneteve të braktisura është ngrënia para daljes për në namaz të Fitër Bajramit. Enesi, Allahu qoftë i kënaqur prej tij, përcjell se Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, në Fitër Bajram nuk dilte nga shtëpia derisa nuk hante hurma dhe numri i tyre ishte tek.[12]
  2. Ndërsa në Kurban Bajram prej suneti është që të mos hajë derisa të kthehet nga namazi, ta therë kurbanin dhe të hajë nga mishi i kurbanit të tij.

Profeti, lavdërimi dhe paqja e Allahut qofshin me të, për Kurban Bajram nuk hante derisa e falte namazin e Bajramit.[13]

NĂ«se myslimani nuk ka kurban pĂ«r tĂ« therur “pĂ«r tĂ« nuk ligjĂ«rohet tĂ« abstenojĂ« nga ushqimi para namazi, dhe ai mundet tĂ« zgjedhĂ«, nĂ«se ha para se tĂ« dalĂ« pĂ«r nĂ« namaz nuk i themi se e ke kundĂ«rshtuar sunetin me veprimin tĂ«nd.”[14]

  1. Pëlqehet që myslimani të shkojë sa më herët në faltoren e Bajramit [15] dhe të jetë sa më afër imamit në rreshtin e parë, kjo është më nxitëse për në vepra të mira dhe kjo ishte edhe tradita e shokëve të Pejgamberit, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të. Përcillet që Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, dilte nga shtëpia për në faltore pas lindjes së diellit dhe kur arrinte te faltorja njerëzit vetëm se kishin ardhur më herët.
  2. Pëlqehet që myslimani të bëjë tekbir me zë të lartë duke shkuar rrugës për në faltoren e Bajramit. Përcillet se Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, në Fitër Bajram bënte tekbir[16] që nga momenti kur dilte nga shtëpia derisa arrinte te faltorja dhe derisa fillonte me namazin e Bajramit.[17]

Përcillet me një transmetim të saktë se Ibën Omeri, Allahu qoftë i kënaqur prej tyre, ditën e Fitër Bajramit dhe Kurban Bajramit, bënte tekbir me zë të lartë që kur dilte nga shtëpia e tij, e derisa mbërrinte në faltore. Pas kësaj bënte tekbir derisa vinte imami dhe me ardhjen e imamit ndalej, e nëse imami bënte tekbir edhe ai bënte tekbir.

  1. PĂ«lqehet qĂ« myslimani pĂ«r nĂ« faltoren e Bajramit tĂ« shkojĂ« nĂ« kĂ«mbĂ« dhe tĂ« ecĂ«n i qetĂ«. IbĂ«n Omeri, Allahu qoftĂ« i kĂ«naqur prej tyre, pĂ«rcjell se Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, shkonte pĂ«r nĂ« faltore nĂ« kĂ«mbĂ« dhe kthehej nĂ« kĂ«mbĂ«.”[18]
  2. PĂ«lqehet qĂ« tĂ« shkohet pĂ«r nĂ« faltoren e Bajramit nga njĂ«ra rrugĂ« dhe kthimi pas faljes sĂ« namazit tĂ« jetĂ« nga rruga tjetĂ«r, kĂ«shtu veproi i DĂ«rguari i Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«. UrtĂ«sia qĂ«ndron nĂ« atĂ« se rrugĂ«t do tĂ« dĂ«shmojnĂ« pĂ«r atĂ« qĂ« eci nĂ«pĂ«r to dhe do tĂ« dĂ«shmojnĂ« banorĂ«t e saj nga njerĂ«zit dhe xhinĂ«t, nĂ«pĂ«r to do tĂ« paraqiten ritet e Islamit, do tĂ« shpresohet nĂ« ndryshimin e gjendjes drejt faljes dhe tĂ« kĂ«naqurit e Allahut, dhe do t’i pĂ«rshĂ«ndesĂ« vĂ«llezĂ«rit e tij myslimanĂ« si dhe tĂ« afĂ«rmit.
  3. Nga sunetet e Bajramit është falja e namazit jashtë ndërtesave, nuk falet nëpër xhami përveç në raste nevoje apo domosdoshmërie, sepse Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, në vazhdimësi e falte atë në shkretëtirë dhe nuk e falte në xhaminë e tij, e që është xhamia më e mirë pas xhamisë së shenjtë në Meke.

Dijetarët e veçojnë faljen e namazit të Bajramit në xhami vetëm për banorët e Mekës, sepse ata namazin e Bajramit e falin në xhaminë e shenjtë në Meke (el-Mesxhid el-Haram).

  1. Namazi i Bajramit falet nëpër qytete dhe fshatra dhe nuk ligjërohet të falet në shkretëtirë dhe në udhëtim, kështu ka ardhur në sunetin e Profetit, lavdërimi dhe paqja e Allahut qofshin për të, dhe nuk ka ardhur argument se Profeti, lavdërimi dhe paqja e Allahut qofshin për të, dhe sahabët, Allahu qoftë i kënaqur prej tyre, e kanë falur namazin e Bajramit në udhëtim e as në shkretëtirë.

Profeti, lavdërimi dhe paqja e Allahut qofshin për të, kur e bëri haxhin e lamtumirës, atë vit dita e Arafatit ra në ditën e xhuma dhe namazin e xhumasë nuk e fali në Arafat dhe të nesërmen nuk e fali as namazin e Bajramit në Mina. Vitin kur u nis për ta çliruar Mekën, udhëtoi për në Meke dhe aty qëndroi deri në fillim të muajit Sheval dhe aty e zuri Bajrami dhe nuk transmetohet se Pejgamberi, lavdërimi dhe paqja e Allahut qofshin për të, e fali namazin e Bajramit në të.[19]

  1. PĂ«r nĂ« faltore pĂ«rveç burrave dalin edhe fĂ«mijĂ«t, gratĂ« dhe ato qĂ« janĂ« me menstruacione, qĂ« tĂ« prezantojnĂ« nĂ« mirĂ«sinĂ« dhe lutjet e myslimanĂ«ve. Ummu Atijeh, Allahu qoftĂ« i kĂ«naqur prej saj, tha: “Jemi urdhĂ«ruar qĂ« nĂ« tĂ« dy bajramet, FitĂ«r dhe Kurban Bajrami, me ne grave tĂ« dalin edhe vajzat e reja dhe gratĂ« me menstruacione, dhe tĂ« prezantojnĂ« nĂ« mirĂ«sinĂ« dhe lutjet e myslimanĂ«ve, kurse gratĂ« me menstruacione janĂ« urdhĂ«ruar qĂ« mos t’u afrohen faltoreve (por tĂ« qĂ«ndrojnĂ« pak anash vendfaljes sĂ« xhematit.’’[20]
  2. Namazi i Bajramit falet dy rekate dhe imami në to lexon me zë. Në rekatin e parë e merr tekbirin fillestar, e pas saj i merr edhe shtatë tekbire të tjera dhe më pas e lexon suren el-Fatiha dhe një sure tjetër apo disa vargje nga Kurani.

Në rekatin e dytë ngritet duke marrë tekbir dhe pasi drejtohet në këmbë i merr edhe pesë tekbire të tjera, e më pas e lexon suren el-Fatiha dhe një sure apo disa vargje nga Kurani.[21]

Gjatë çdo tekbiri pëlqehet të ngriten duart si në tekbirin fillestar.

  1. Përcillet se Abdullah ibën Mesudi, Allahu qoftë i kënaqur prej tij, në mes të tekbireve të namazit të Bajramit e falënderonte dhe e lavdëronte Allahun dhe dërgonte salavate mbi Pejgamberin, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të.[22]
  2. I DĂ«rguari i Allahut, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, pĂ«rcillet se nĂ« dy bajramet nĂ« namaz e lexonte suren El’A’la nĂ« rekatin e parĂ« dhe suren El-Gashije nĂ« rekatin e dytĂ«.[23]

Po ashtu pĂ«rcillet se nĂ« rekatin e parĂ« e lexoi suren KÂF dhe nĂ« rekatin e dytĂ« El-Kamer.[24]

  1. NĂ«se vjen me vonesĂ« ndokush nga xhemati dhe i lidhet imamit kur imami Ă«shtĂ« duke i shqiptuar tekbiret shtesĂ«, i shqipton edhe ai tekbiret me imamin dhe e pason atĂ« nĂ« namaz dhe nuk detyrohet t’i kompensojĂ« tekbiret e humbura, a nĂ«se i ik rekati e kompenson sipas mĂ«nyrĂ«s qĂ« falet.
  2. Namazi i Bajramit nuk ka ezan e as ikamet. Xhabir ibën Semureh, Allahu qoftë i kënaqur prej tij, thotë se jam falur me Pejgamberin, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, në Fitër dhe Kurban Bajram, edhe atë jo vetëm një apo dy herë, dhe çdo herë e ka falur pa ezan dhe pa ikamet.[25]
  3. Imami njëherë fillon me namaz e pastaj e mban hutben. Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, hutben e hapte duke e falënderuar Allahun dhe nuk përcillet se hutben e hapte me tekbir, qoftë për Fitër apo Kurban Bajram.
  4. Hutbeja e Bajramit Ă«shtĂ« sunet dhe prezenca apo dĂ«gjimi i saj nuk Ă«shtĂ« i patjetĂ«rsueshĂ«m, sepse Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, pasi e fali Bajramin tha: “Kush do qĂ« tĂ« shkojĂ« le tĂ« shkojĂ« dhe kush do qĂ« tĂ« qĂ«ndrojĂ« dhe ta dĂ«gjojĂ« hutben le tĂ« qĂ«ndrojĂ«.”[26].
  5. Kujt i ik namazi i Bajramit, mendimi më i saktë është se pëlqehet ta kompensojë namazin dhe ta falë në formën e vet, pra dy rekate, dhe pa hutbe pas saj.
  6. Kush del për ta falur namazin e Bajramit dhe i ik namazi dhe e gjen imamin duke e mbajtur hutben, le të ulet ta dëgjojë imamin, e pastaj le ta falë namazin, kështu të bashkojë në mes dy dobive.
  7. Para dhe pas namazit të Bajramit nuk ka namaz nafile (vullnetar), ngase Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin për të, ditën e Bajramit e fali namazin e Bajramit dy rekate dhe nuk fali para apo pas namazit ndonjë namaz tjetër.[27]

A nëse e fal namazin e Bajramit në xhami, atëherë i fal dy rekate për xhaminë kur të hyjë në xhami.

  1. NĂ«se bie Bajrami ditĂ«n e xhumasĂ«, atij qĂ« e ka falur Bajramin i lehtĂ«sohet qĂ« tĂ« mos e falĂ« xhumanĂ«, bazuar nĂ« fjalĂ«n e Pejgamberit, lavdĂ«rimi dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«: “Sot nĂ« kĂ«tĂ« ditĂ« ju janĂ« bashkuar dy festa, prandaj kush dĂ«shiron tĂ« mos e falĂ« namazin e xhumasĂ«, i mjafton namazi i Bajramit. Po gjithsesi ne do tĂ« falim edhe xhumanĂ«.”[28]

Nëse nuk e fal xhumanë duhet ta falë namazin e drekës në kohën e vet në shtëpi, vetë apo me xhemat, e nëse shkon për ta falur namazin e xhumasë kjo është më e mirë.

Nuk ligjërohet që namazi i drekës të falet nëpër xhami, madje nuk lejohet që në këtë ditë të hapen xhamitë e as të thirret ezani për namazin e drekës[29]. [30]

  1. Thënia se për atë që e fal Bajramin bie namazi i xhumasë dhe namazi i drekës është gabim, që e kundërshton sunetin dhe mendim jo i drejtë dhe dijetarët e mohojnë atë.[31]
  2. Ai që nuk e fal namazin e Bajramit, për të nuk bie detyrshmëria e faljes së namazit të xhumasë. Ai duhet të shkojë në xhami për ta falur xhumanë, e nëse brenda në xhami numri i xhematit nuk e arrin numrin e mjaftueshëm që e detyron namazin e xhumasë, atëherë e fal namazin e drekës.[32]
  3. Për imamin e xhamisë nuk bie detyrshmëria e namazit të xhumasë, ai detyrohet ta falë atë, nëse në xhami vijnë numër i mjaftueshëm për xhuma, që nuk e kanë falur namazin e Bajramit apo e kanë falur Bajramin mirëpo duan ta falin edhe xhumanë.[33]
  4. Nga etika dhe rregullat e Bajramit është respektimi i lidhjeve farefisnore me vizita, me dhurata, interesimi për ta me telefonata dhe afrimi i zemrave të njëri-tjetrit.
  5. Dita e Bajramit është ditë e nënshtrimeve dhe e afrimit tek Allahu me vepra të mira dhe ditë falënderimi të Allahut për plotësimin e begatisë, nuk është ditë e mëkateve dhe veprimit të ndalesave. Nuk i ka hije një myslimani që Bajramin ta shndërrojë në ditë të bërjes së gjynaheve dhe organizimit të koncerteve muzikore dhe pirjes së alkoolit.[34]
  6. Nata e Bajramit nuk lejohet të veçohet nga netët e tjera të vitit me namaz nate, përveç për atë që e ka traditë namazin e natës gjatë netëve të tjera të vitit, në këtë rast nuk ka problem nëse ngritet natën e Bajramit dhe fal namaz nate, kurse hadithet që kanë ardhur për vlerën e ngjalljes së natës të Bajramit me namaz nate nuk janë të sakta.
  7. Prej gabimeve që bëhen atë ditë është përzierja e grave me burra në faltoren e Bajramit apo edhe nëpër xhami, kjo është sprovë për të dy gjinitë, kështu që burrat dhe të rinjtë është më mirë të mos largohen nga faltorja apo xhamia vetëm pasi të dalin gratë prej aty.
  8. Duhet përkujdesur që në ditën e Bajramit të ulet shikimi dhe të ruhet dëgjimi dhe shpirti nga harami.

NjĂ«ri nga shokĂ«t e Sufjan eth-Theuriut, Allahu e mĂ«shiroftĂ«, tha: “Dola me tĂ« ditĂ«n e Bajramit dhe mĂ« tha: ‘GjĂ«ja e parĂ« qĂ« do tĂ« fillojmĂ« me tĂ« sot Ă«shtĂ« ulja e shikimit’.”

Kur u kthye nĂ« shtĂ«pi Hasan ibĂ«n Ebi Sinan, Allahu e mĂ«shiroftĂ«, nga falja e namazit tĂ« Bajramit, gruaja e tij i tha: “Sa gra tĂ« bukura rrugĂ«s i shikove?!” U pĂ«rgjigj: “Prej kur dola e deri kur u ktheva nĂ« shtĂ«pi nuk shikova, pĂ«rveçse nĂ« gishtin e madh tĂ« kĂ«mbĂ«s.”

  1. Pëlqehet shfaqja e gëzimit me rastin e Bajramit, ndërsa dëfrimi dhe të kënaqurit e vetes dhe familjes dhe fëmijëve është i nevojshëm dhe i kërkuar, nëse në të nuk ka diçka që bie ndesh me parimet fetare.

Aisha, Allahu qoftĂ« i kĂ«naqur prej saj, thotĂ«: “Ishte ditĂ« Bajrami, ndĂ«rkohĂ« qĂ« disa habeshinj (abisinas) po luanin me disa mburoja prej lĂ«kure dhe me shtiza. Nuk mĂ« kujtohet se a e pyeta Pejgamberin, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, apo ai mĂ« tha:
“A do tĂ« shohĂ«sh?”

“Po” – i thashĂ«. Ai mĂ« ngriti lart pas tij, derisa faqja ime e prekte faqen e tij, kurse Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, thoshte: “Vazhdoni , o Beni Erfide.”[35]

  1. Lejohet qĂ« pĂ«r Bajram fĂ«mijĂ«ve t’u jepet hapĂ«sirĂ« dhe mundĂ«si pĂ«r dĂ«frim dhe lojĂ«ra tĂ« lejuara, madje kjo llogaritet adhurim dhe afrim tek Allahu, sepse fut gĂ«zim nĂ« shpirtrat e tyre dhe me njĂ« hadith tĂ« Pejgamberit, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, pĂ«rcillet se ka thĂ«nĂ«: “Qe ta dinĂ« çifutĂ«t se nĂ« fenĂ« tonĂ« ka hapĂ«sirĂ« pĂ«r gĂ«zim dhe se jam i dĂ«rguar me fe tĂ« pastĂ«r dhe tolerante.”[36]
  2. Bajrami Ă«shtĂ« shkak dhe rast pĂ«r gĂ«zim. NĂ« tĂ« duhet tĂ« shfaqen pamjet e gĂ«zimit dhe diçka nga dĂ«frimi qĂ« e ka lejuar feja, si p.sh. gratĂ« t’i bien defit.

Aisha, Allahu qoftĂ« i kĂ«naqur prej saj, thotĂ«: “Ebu Bekri, Allahu qoftĂ« i kĂ«naqur prej tij, hyri tek unĂ« nĂ« shtĂ«pi, ndĂ«rsa brenda dy vajza tĂ« reja nĂ« moshĂ« (qĂ« nuk e kishin arritur moshĂ«n e pubertetit) po kĂ«ndonin dhe i binin defit, ndĂ«rkohĂ« Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, e kishte mbuluar fytyrĂ«n me petk, kurse Ebu Bekri kur i pa ashtu iu foli ashpĂ«r dhe Pejgamberi, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin pĂ«r tĂ«, e shpalosi fytyrĂ«n dhe  i tha: ‘LĂ«ri o Ebu BekĂ«r! KĂ«to ditĂ« janĂ« ditĂ« feste’.”[37]

Kjo aludon se lejohet qĂ« gratĂ« t’i bien defit pĂ«r Bajram dhe se lejohet kĂ«ndimi me fjalĂ« dhe poezi tĂ« lejuara fetarisht, mirĂ«po kjo assesi nuk aludon se lejohet pĂ«rdorimi i muzikĂ«s dhe veglave dhe mjeteve muzikore pĂ«r Bajram, ashtu si ceket nĂ«pĂ«r argumente, pĂ«rveç defit i cili u veçua nĂ« kĂ«tĂ« rast.

  1. Po ashtu Ă«shtĂ« vĂ«rtetuar se grave u lejohet t’i bien defit nĂ« ditĂ«t e Teshrikut (ditĂ«t e Teshrikut janĂ« tri ditĂ«t vijuese pas ditĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« Kurban Bajramit, e tĂ« cilat janĂ«: Dita e 11-tĂ«, e 12-tĂ« dhe e 13-tĂ« e muajit Dhulhixhe).

Ngjarja qĂ« u cek nĂ« hadithin e mĂ«parshĂ«m tĂ« Aishes, Allahu qoftĂ« i kĂ«naqur prej saj, ishte nĂ« ditĂ«t e qĂ«ndrimit nĂ« Mina. NĂ« hadith pĂ«rcillet se: “Ebu Bekri, Allahu qoftĂ« i kĂ«naqur prej tij, hyri tek Aisha dhe brenda i pa dy vajza tĂ« reja nĂ« moshĂ« (qĂ« nuk e kishin arritur moshĂ«n e pubertetit) po kĂ«ndonin dhe i binin defit nĂ« ditĂ«t e qĂ«ndrimit nĂ« Mina.”[38]

Ditët e qëndrimit në Mina janë ditët e Teshrikut

.

  1. Në Bajram kanë filluar të përdoren disa lojëra të rrezikshme, që i dëmtojnë njerëzit nëpër rrugë apo shtëpitë e tyre, në to bëjnë pjesë raketat dhe fishekzjarret, dhe largimi i tyre është çështje e patjetërsueshme. Këto gjëra e harxhojnë pasurinë, e dëmtojnë trupin, u pengojnë dhe u bëjnë zhurmë njerëzve nëpër shtëpitë e tyre.

E lus Allahun qĂ« t’i zbukurojĂ« ditĂ«t tona me adhurime ndaj Tij, tĂ« na i mbushĂ« shtĂ«pitĂ« dhe zemrat tona pĂ«rplot gĂ«zim dhe lumturi me begatitĂ« e Tij, dhe t’i pranojĂ« nga ne dhe nga myslimanĂ«t veprat e mira. Amin.

Falënderimi i takon vetëm Allahut.

 

Dr. Muhamed el-Munexhid

Nga arabishtja: Irfan JAHIU

(PjesĂ« e librit Sezonet e adhurimit – i pĂ«rkthyer nĂ« shqip)

 

[1] Ebu Davud (1134), shejh Albani e saktësoi hadithin.

[2] Buhariu (952), Muslimi (298).

[3] Këtu për qëllim është Fitër Bajrami, kurse në Kurban Bajram nuk jepet ndonjë lloj zekati, po preferohet të theret kurban, dhe koha e therjes fillon pasi të falet namazi i Bajramit, kurse kafsha që theret para se të falet namazi i Bajramit është mish i thjeshtë dhe jo mish kurbani. (sh.p.)

[4] Buhariu (1991), Muslimi (827).

[5] Dijetarët tekbirin e ndajnë në të papërcaktuar dhe të përcaktuar. Shejh Uthejmini, Allahu e mëshiroftë, thotë se dallimi mes dy llojeve të tekbirit është se tekbiri i papërcaktuar shqiptohet në çdo kohë, kurse ai i përcaktuar shqiptohet vetëm pas çdo namazi farz në Kurban Bajram. Koha e tekbirit të papërcaktuar në Kurban Bajram fillon me hyrjen e muajit Dhulhixhe e deri në ditën e katërt të Bajramit kur perëndon dielli, kurse në Fitër Bajram prej kur perëndon dielli ditën e fundit të muajit Ramazan dhe hyn nata e parë muajit Sheval, e deri kur të falet namazi i Bajramit. Kurse tekbiri i përcaktuar siç e cekin dijetarët fillon prej namazit farzit të sabahut ditën e Arafatit e deri në ditën e katërt të Bajramit pas farzit të namazit të ikindisë. (Mexhmua Fetava ue resail, shejh Uthejmini, vëllimi 16, Kapitulli i Bajramit.) (sh.p.)

[6] Kjo vlen për Fitër Bajram, kurse në Kurban Bajram tekbiri i papërcaktuar fillon me hyrjen e muajit Dhulhixhe e deri në ditën e katërt të Bajramit kur perëndon dielli, dhe në Kurban Bajram preferohet që prej namazit të sabahut në ditën e Arafatit e deri në namazin e ikindisë të ditës së katërt të Bajramit pas çdo farzi të bëhet tekbir, jashtë tekbirit të papërcaktuar. (sh.p.)

[7] Kurse për Kurban Bajram e cekëm edhe më herët se preferohet prej ditës së parë muajit Dhulhixhe e deri ditën e trembëdhjetë të muajit Dhulhixhe apo ditën e katërt të Kurban Bajramit. (sh.p.)

[8] Ebu Davud (565), shejh Albani e saktësoi në Sahih el-Xhami (7457).

[9] IbĂ«n Haxheri e vlerĂ«soi zinxhirin e tij si tĂ« mirĂ« nĂ« Fet’hul Barij 92/446).

[10] Derisa njerĂ«zve t’u jepet kohĂ« pĂ«r ta nxjerrĂ« zekatin e Fitrit. (sh.p.)

[11] Kurse në Kurban Bajram preferohet që të përshpejtohet falja e namazit të Bajramit, pasi të hyjë koha e vet, që të ketë më shumë hapësirë për therjen e kurbaneve (sh.p.)

[12] Shënon Buhariu (953.)

[13] Tirmidhiu (542), shejh Albani e saktësoi hadithin.

[14] Esh-Sherh el-Mumti (5/124).

[15] Imami veçohet këtu, sepse ai vjen më vonë, kur të hyjë koha e namazit të Bajramit dhe menjëherë fillon me namaz. (sh.p.)

[16] Pëlqehet e njëjta edhe në Kurban Bajram. (sh.p.)

[17] Përcillet si merfu (zinxhiri përfundon tek Profeti, lavdërimi dhe paqja e Allahut qofshin për të) dhe si meukuf (zinxhiri i hadithit përfundon tek ndonjë sahabij), shejh Albani e saktësoi edhe si merfu edhe si meukuf në el-Irva (650).

[18] Ibën Maxheh (1294), shejh Albani e vlerësoi si të mirë.

[19] Shih: Fetave Ibën Baz (9/13), dhe sherh el-Mumtia (5/130).

[20] Buhariu (338), Muslimi (1475).

[21] Ky Ă«shtĂ« mendimi i imam Shafiut (El-Um 1/395), dhe IbĂ«n Abdulber (El Kafij 1/264). Mendimi i dijetarĂ«ve tĂ« medh’hebit hanbelij dhe malikij Ă«shtĂ« se merren shtatĂ« tekbire nĂ« rekatin e parĂ« pĂ«rfshirĂ« kĂ«tu edhe tekbirin fillestar, kurse nĂ« rekatin e dytĂ« merren gjashtĂ« duke pĂ«rfshirĂ« kĂ«tu edhe tekbirin gjatĂ« ngritjes nga sexhdeja e rekatit tĂ« parĂ«, pra, para leximit tĂ« sures. (El Mudev’vene 1/169, El Kafij 1/264, El Mugni 3/271.) Kurse hanefitĂ« e kanĂ« mendimin se njĂ«herit merret tekbiri fillestar e pastaj lexohet lutja e hapjes sĂ« namazit (subhaneke…)  e pastaj merren tri tekbire dhe pastaj lexohet surja el-Fatiha dhe njĂ« sure apo disa vargje nga Kurani, kurse nĂ« rekatin e dytĂ« imami sĂ« pari lexon FatihanĂ« dhe njĂ« sure apo disa vargje nga Kurani, pastaj i merr tri tekbire radhazi, dhe nĂ« tekbirin e katĂ«rt, pĂ«rkulet nĂ« ruku, (Hashijetu ibĂ«n Abidin 2/172). (MarrĂ« nga faqja https://saaid.net/mktarat/eid/79.htm) (sh.p.)

[22] Et-Taberanij në el-Kebir (9/303), shejh Albani e saktësoi në el-Irva (642).

[23] Muslimi (887).

[24] Muslimi (891).

[25] Muslimi (887).

[26] En-Nesaij (1571), shejh Albani e vlerësoi si të saktë.

[27] Buhariu (964), Muslimi (884).

[28] Ebu Davud (1073), shejh Albani e saktësoi.

[29] Shih: Fetava el-Lexhneh ed-Daimeh (7/119 – koleksioni i dytĂ«)

[30] Pra nëse xhemati shkon në xhami, atëherë duhet ta falin namazin e xhumasë e jo të drekës. (sh.p.)

[31] Shih: Fetava el-Lexhneh ed-Daimeh (7/120)

[32] Shih: Fetava el-Lexhneh ed-Daimeh (7/119)

[33] Shih: Fetava el-Lexhneh ed-Daimeh (7/119)

[34] Nuk ligjërohet vizita e varrezave në ditën e Bajramit, kjo ditë është ditë gëzimi. Ndalesa bën pjesë në ndalesën e përgjithshme të Pejgamberit, lavdia dhe paqja e Allahut qofshin mbi të, i cili ndaloi që varrezat të merren vend feste dhe këtu për qëllim është në kohë të caktuara dhe periudha të njohura nga kuptimi i marrjes së varrezave si vend feste. Kjo vlen për atë që varrezat i viziton vetëm se për Bajram dhe pasi e fal namazin e Bajramit shkon njëherë bën bajram me të vdekurit e pastaj shkon te të gjallët nga familja, në këtë rast ky njeri gabon sepse kjo ditë është ditë feste dhe ajo festohet me të gjallët, e jo me të vdekurit. (sh.p.)

[35] Buhariu (950), Muslimi (892).

[36] Imam Ahmedi (24855), shejh Albani e vlerësoi si të mirë në es-Sahiha (4/443)

[37] Buhariu (3529), Muslimi (892).

[38] Buhariu (987), Muslimi (892).

TË NGJAJSHME

IOS
ANDROID
DONACION
DËRGO MESAZH